MÜTERCİMİ BİLİNMEYEN MENSUR BİR CÂMASB-NÂME TERCÜMESİ
Türk edebiyatına tercüme yoluyla aslı Farsça yazılmış pek çok eserin kazandırıldığı bilinmektedir. Her ne kadar kökeni hususunda ihtilaflar bulunsa da en azından Türkçe örneklerine göre Farsça örnekleri daha eski tarihlere dayanan Câmasb-nâme de bu eserler arasında yer almaktadır. Câmasb-nâmeler hekimliği ve bilgeliği ile meşhur Dânyâl Peygamber’in oğlu Câmasb’ın başından geçen olayların çerçeve hikâye tekniğiyle işlendiği metinlerdir. Masal ve hikâyenin iç içe geçtiği bu metinler hem Türk halk edebiyatının hem klasik Türk edebiyatının hem de mukayeseli edebiyatın konusu olmuştur. Bilinen ilk Câmasb-nâme tercümesi, Ahmed-i Dâî tarafından kaleme alınmış olsa da en meşhur Câmasb-nâme tercümesi Abdî Mûsâ tarafından kaleme alınmıştır. Tercüme olmasına karşın pek çok telif unsurla bezenen Abdî Mûsâ’nın eseri, kendisinden sonra yazılan pek çok Câmasb-nâme tercümesine de kaynaklık etmiştir. Kaynaklarda rastlanan manzum ve mensur tercümelerden birçoğunun Abdî’nin eserinden kısaltılarak, genişletilerek ya da esinlenerek yazıldığı görülmektedir. Bu çalışmada tanıtımı yapılacak mensur Câmasb-nâme tercümesinde, olayların gelişimi açısından Abdî tesirinden bahsedilebilirse de metin üzerinde bunun somut delillerine tesadüf edilmemiştir. Mütercimi bilinmeyen bu tercümenin temmet kaydından Hicri 1272 (Miladi 1856) senesinin Recep ayının başlarında kaleme alındığı anlaşılmaktadır. Eser, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Osman Ergin Türkçe Yazmaları koleksiyonunda 0161 demirbaş numarası ile kayıtlıdır. Makalede öncelikle Türk edebiyatında Câmasb-nâme tercümesi geleneğinden kısaca bahsedilecek, ardından söz konusu el yazması eserin tanıtımı yapılarak şekil ve muhteva özellikleri irdelenecektir.
Ayrıntılar
Makale Dili
Türkçe
Makale Türü
Araştırma Makalesi
Makale Alanı
Türk Dili ve Edebiyatı
Yayınlandığı Sayı
4. Sayı
Sayfa
1-12
Kaynakça
- Bozkaplan, Ş. A. (1989). Abdî Mûsâ Câmasb-nâme dil özellikleri kısmî transkripsiyon [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi/ [Google Scholar]
- (?). (1856). Câmasb-nâme [Yayımlanmamış el yazması] İstanbul Büyükşehir Belediye Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Türkçe Yazmaları Koleksiyonu, No. 0161, İstanbul, Türkiye. [Google Scholar]
- Çakır, M. (2023, 19 Mart). Câmasb-nâme (Abdî). Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü. http://tees.yesevi.edu. tr/madde-detay/camasb-name-abdi [Google Scholar]
- Çelebioğlu, Â. (2018). Türk mesnevi edebiyatı (Sultan İkinci Murad Devri). (S. Deniz, Haz.). Dergâh Yayınları. [Google Scholar]
- Erkan, M. (1993). Câmasbnâme. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 7, s. 43-45). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. [Google Scholar]
- Ertaylan, İ. H. (1952). Ahmed-i Dâ’î hayatı ve eserleri. Üçler Basımevi. [Google Scholar]
- Evliyâ Çelebi (2005). Evliyâ Çelebi seyahatnâmesi 9. (S. A. Kahraman, Y. Dağlı ve R. Dankoff, Haz.). Yapı Kredi Yayınları. [Google Scholar]
- Fenâyî. (2020). Tercüme-i tevârîh-i mülûk Nevâyî’nin Fars hükümdarları tarihi (inceleme-tenkitli metin- dizin). (H. O. Altun, Haz.). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları. [Google Scholar]
- Karademir, M. (2001). Abdî Câmasb-nâme (inceleme- metin) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ [Google Scholar]
- Kavruk, H. (1998). Eski Türk edebiyatında mensûr hikâyeler. Millî Eğitim Basımevi. [Google Scholar]
- Kocatürk, V. M. (1970). Türk edebiyatı tarihi başlangıçtan bugüne kadar Türk edebiyatının tarihi, tahlili ve tenkidi. Edebiyat Yayınevi. [Google Scholar]
- Köktekin, K. (1999). Ahmed-i Dâi’nin Câmasbnâme tercümesi ve dili. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (0)13, 27-48. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunitaed/issue/ 2847/39009 [Google Scholar]
- Mazıoğlu, H. (2017). Eski Türk edebiyatı makaleleri. Türk Dil Kurumu Yayınları. [Google Scholar]
- Onaran, Â. Ş. (2022). Binbir gece masalları 2/1. Yapı Kredi Yayınları. [Google Scholar]
- Taberî. (1991). Milletler ve hükümdarlar tarihi III. (Z. K. Ugan ve A. Temir, Çev.). Millî Eğitim Basımevi. [Google Scholar]
- Yazar, S. (2011). Anadolu sahası klâsik Türk edebiyatında tercüme ve şerh geleneği [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi/ [Google Scholar]
- Yılar, Ö. (2016). Yemliha’dan Camasbnâme’ye Lokman Hekim’den günümüze Şahmaran. Pegem Akademi. [Google Scholar]
- Yıldırım, N. (2008). Fars mitolojisi sözlüğü. Kabalcı Yayınevi. [Google Scholar]
- Yıldırım, N. (2015). İran mitolojisi. Pinhan Yayıncılık. [Google Scholar]
Bu makaleye nasıl atıf yapılır?
- Gök, Ö. (2023). Mütercimi bilinmeyen mensur bir Câmasb-nâme tercümesi. Türkiye İran Araştırmaları Dergisi, 2(4), 1-12.
2023-4
Yıl: 2023 /
Sayı: 4
29/07/2023
