Elam ve Orta Asya İlişkileri

Elam ve Orta Asya İlişkileri

Etnik aidiyetleri henüz kesinleşmemiş olan Elamlılar tarafından MÖ 3. binyılın ilk çeyreğinde Güneybatı İran’da kurulan Elam Krallığı, MÖ 1. binyılın ortasına kadar siyasi ömrünü devam ettirmiştir. İran topraklarının en eski ve en uzun ömürlü devleti olan Elam Krallığı, yalnızca askeri ve siyasi değil, sosyo-kültürel bakımdan da güçlü bir yapıya sahip olmuştur. Bu güçlü yapının önde gelen ögelerinden birisini ise kil tabletler ve taş yazıtlar sayesinde günümüze ulaşan Elamca oluşturmuştur. Hint-Avrupa ve Sami dil ailesine ait olmadığı kesin olarak bilinen Elamcanın hangi dil ailesi içerisine yerleştirilmesi gerektiği günümüzde halen tartışılmaktadır. İngilizce aslından Türkiye Türkçesine çevirisi yapılan bu çalışmada, Elamca ile Türkçenin benzer yönleri olduğu savunulmuş ve bu doğrultuda çeşitli kanıtlar ortaya koyulmuştur. Çalışma bu bakımdan Elambilimcileri ve Eski Çağ Tarihçilerini ilgilendirmesinin yanında, Türkolog ve filologların da çalışma alanına dâhil olmuştur. Bu sebeple özellikle Türk bilim insanlarının Elamca-Türkçe ilişkisini konu edinen gelecekteki muhtemel çalışmalarına katkısı olacağı düşünülerek alanında nadir bir yere sahip bu çalışmanın Türkiye Türkçesine kazandırılması kararlaştırılmıştır. Çalışma Türkiye’nin önde gelen filolog, arkeolog, tarihçi ve etnograflarından Hâmit Zübeyir Koşay tarafından kaleme alınmıştır. Türkçe ve Türkler üzerine yaptığı araştırmalar sırasında Elamcanın Türkçe ile benzerlikler taşıdığını fark eden Koşay, Elamca-Türkçe ilişkisi üzerine odaklanarak elde ettiği sonuçları birkaç çalışmasında yayımlamıştır. Çevirisi yapılan bu çalışma bunlardan birisini meydana getirmiştir. Çalışmada öncelikle Eski Çağ’da çeşitli bölgelerden İran topraklarına yapılan göçler ve Tarih Öncesi Dönem’de İran’da yaşanan sosyo-kültürel gelişmeler kısaca ele alınmıştır. Bu kısımların ardından Elam Krallığı coğrafi, siyasi ve kültürel bakımdan değerlendirilmiş ve özellikle Bedrich Hrozny’nin Elamlılar ve Elam Krallığı hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Elamlıların kökeni incelenmiş, Elamca ile Türkçe arasındaki dil bilgisi ve sözcük benzerliklerinden söz edilmiştir. Çeşitli bilim insanlarının eserlerine yapılan atıflarla desteklenen bu bölümde, on yedi Elamca sözcüğün Türkçedeki karşılıklarının verilmesinin yanı sıra Elamca ve Türkçe arasındaki yineleme, iyelik eki, ünlü uyumu gibi dil bilgisi benzerliklerine değinilmiştir. Sonuç itibariyle ise tüm bunlardan yola çıkılarak Elamlılar ile Türklerin etnik bakımdan akraba olabilecekleri ihtimaline dikkat çekilmiştir.